Қазіргі таңда мектепке дейінгі ұйымдарда баланың жан-жақты дамуына ерекше көңіл бөлінеді. Баланың балабақшаға алғаш келуі – оның өміріндегі маңызды кезеңдердің бірі. Бұл уақытта бала жаңа ортаға, жаңа адамдарға, күн тәртібіне және талаптарға бейімделеді. Сондықтан бейімделу кезеңі бала үшін де, ата-ана үшін де жауапты уақыт болып саналады.

          Ерте жастағы балалар үй жағдайына, ата-анасының қамқорлығына үйренгендіктен, балабақшаға келген кезде алғашқы күндері мазасыздануы мүмкін. Кей балалар жылайды, кейбіреулері тамақ ішпей қояды немесе ұйқысы бұзылады. Мұның барлығы – баланың жаңа ортаға үйренуінің табиғи көрінісі.

          Баланың мектепке дейінгі ұйымға сәтті бейімделуі үшін ата-ана мен тәрбиеші бірлесе жұмыс жасауы қажет. Балаға мейірімді қарым-қатынас, дұрыс ұйымдастырылған күн тәртібі және психологиялық қолдау өте маңызды.

Баланың МДҰ-ға бейімделуі

          Бейімделу – баланың жаңа ортаға, жаңа адамдарға және өмір сүру жағдайына үйрену процесі. Балабақшаға келген бала өз өмірінде алғаш рет үлкен әлеуметтік ортамен танысады. Ол бұрын тек ата-анасымен және жақын адамдарымен ғана қарым-қатынаста болса, енді тәрбиешімен, басқа балалармен араласа бастайды.

          Балабақшаға бейімделу кезеңінде баланың мінез-құлқында түрлі өзгерістер байқалады. Кейбір балалар көңілді болып, ортаға тез үйренсе, енді біреулері ұзақ уақыт бойы мазасызданып жүреді. Бұл баланың жас ерекшелігіне, денсаулығына және отбасындағы тәрбиеге байланысты болады.

Бейімделу кезінде:

• баланың тәбеті төмендеуі; 
• ұйқысының бұзылуы; 
• жылау, ашулану; 
• ата-анасын іздеу; 
• басқа балалармен ойнамау; 
• жиі ауыру сияқты жағдайлар кездесуі мүмкін. 

Мұндай өзгерістер уақытша болады. Тәрбиеші мен ата-ана дұрыс қолдау көрсеткен жағдайда бала жаңа ортаға біртіндеп үйренеді.

Бейімделу кезінде күн тәртібі

          Баланың балабақшаға тез үйренуінде күн тәртібінің маңызы зор. Үйдегі күн тәртібі балабақша режиміне жақын болған сайын, балаға бейімделу жеңіл өтеді.

          Күн тәртібі – баланың уақытылы тамақтануын, ұйықтауын, ойнауын және демалуын қамтамасыз ететін маңызды жүйе. Тұрақты режим баланың денсаулығын нығайтып, жүйке жүйесін тыныштандырады.

Балабақшадағы күн тәртібі:

• таңертең балаларды қабылдау; 
• таңғы жаттығу; 
• таңғы ас; 
• ұйымдастырылған іс-әрекет; 
• серуен; 
• түскі ас; 
• түскі ұйқы; 
• бесін ас; 
• еркін ойындар; 
• кешкі серуен және балаларды үйге қайтару. 

          Ата-аналар үй жағдайында да осы тәртіпті сақтауға тырысқаны дұрыс. Әсіресе баланы ерте ұйықтатуға және таңертең уақытында оятуға көңіл бөлу қажет.

          Бала уақытылы тамақтанып, жеткілікті ұйықтаса, оның көңіл күйі де жақсы болады. Сонымен қатар күн тәртібі баланың тәртіпке үйренуіне көмектеседі.

Күн тәртібінің балаға пайдасы:

• денсаулығын нығайтады; 
• шаршауды азайтады; 
• тәбетін жақсартады; 
• ұйқыны реттейді; 
• эмоционалдық тұрақтылық қалыптастырады; 
• жаңа ортаға тез бейімделуге көмектеседі. 

Баланы МДҰ-ға бейімдеу кезінде ата-ана не істеу керек?

          Баланың бейімделу кезеңінде ата-ананың рөлі ерекше. Егер ата-ана балабақша туралы жақсы пікір қалыптастырса, бала да өзін сенімді сезінеді.

1. Баланы алдын ала дайындау

Ата-ана балаға балабақша туралы жылы әрі жағымды әңгімелер айтуы керек. Мысалы:

• балабақшада достар табатынын; 
• қызықты ойындар ойнайтынын; 
• ән айтып, би билейтінін түсіндіру қажет. 

Бұл баланың қорқынышын азайтады.

2. Өздігінен әрекет етуге үйрету

Баланың қарапайым дағдыларды меңгеруі бейімделуді жеңілдетеді. Бала:

• қасық ұстай алуы; 
• өз бетімен тамақтануы; 
• киімін шешіп-киюі; 
• қол жууы; 
• ойыншықтарын жинауы қажет. 

Өзін-өзі күте алатын балалар жаңа ортаға тез бейімделеді.

3. Қоштасуды дұрыс ұйымдастыру

Көптеген ата-аналар баламен ұзақ қоштасып жатады. Бұл баланың мазасыздануын күшейтеді. Сондықтан таңертең баламен қысқа әрі сенімді қоштасқан дұрыс.

4. Баланы қорқытпау

Кей ата-аналар:
 «Тыңдамасаң, балабақшаға беремін» деп айтып жатады. Мұндай сөздер баланың бойында қорқыныш тудырады. Сондықтан балабақшаны жаза ретінде көрсетуге болмайды.

5. Тәрбиешімен байланыста болу

Ата-ана тәрбиешімен сөйлесіп, баланың көңіл күйі мен мінез-құлқы туралы біліп отырғаны дұрыс. Бірлескен жұмыс арқылы ғана балаға көмектесуге болады.

6. Үйде жылы атмосфера қалыптастыру

Бала балабақшадан келгеннен кейін ата-анасының мейірімін сезінуі қажет. Онымен сөйлесіп, жетістіктерін мақтап, қолдау көрсету маңызды.

Бейімделу сипаты неге байланысты?

          Әр баланың бейімделуі әртүрлі өтеді. Оның сипатына көптеген факторлар әсер етеді.

1. Баланың жас ерекшелігі

Ерте жастағы балалар анасына өте жақын болады. Сондықтан оларда бейімделу қиынырақ өтуі мүмкін.

2. Денсаулық жағдайы

Денсаулығы әлсіз балалар жаңа ортаға баяу үйренеді. Жиі ауыратын балалардың бейімделуі ұзаққа созылады.

3. Отбасындағы тәрбие

Үйде еркелетіп өсірілген, өздігінен әрекет етуге үйретілмеген балаларға балабақшаға бейімделу қиынырақ болады.

4. Қарым-қатынас тәжірибесі

Басқа балалармен ойнап, араласып жүрген балалар ұжымға тез сіңіседі.

5. Тәрбиешінің кәсіби шеберлігі

Тәрбиешінің мейірімділігі мен сабырлылығы баланың сенімін арттырады. Баламен жылы қарым-қатынас орнатқан тәрбиеші оның бейімделуін жеңілдетеді.

Бейімделу кезеңінің түрлері

Жеңіл бейімделу

          Бала 1–2 апта ішінде жаңа ортаға үйренеді. Тамақты жақсы ішіп, балалармен ойнай бастайды.

Орташа бейімделу

          Бейімделу шамамен 1 айға созылады. Бала кейде жылап, мазасыздануы мүмкін.

Қиын бейімделу

          Бала ұзақ уақыт бойы балабақшаға барғысы келмейді, жиі ауырады, тәбеті болмайды. Мұндай жағдайда ата-ана мен тәрбиеші ерекше назар аударуы қажет.

Қорытынды

          Баланың мектепке дейінгі ұйымға бейімделуі – оның өміріндегі маңызды кезеңдердің бірі. Бұл уақытта бала жаңа ортаға үйреніп, алғашқы әлеуметтік тәжірибе жинақтайды.

          Бейімделу кезеңінің сәтті өтуі күн тәртібінің дұрыс ұйымдастырылуына, ата-ананың қолдауына және тәрбиешінің кәсіби жұмысына байланысты. Баланы қорқытпай, оған мейірім мен түсіністік көрсету өте маңызды.

          Балаға қолайлы жағдай жасалған кезде ол балабақшаға қуана барып, жаңа ортаға тез үйренеді. Сондықтан бала тәрбиесінде ата-ана мен тәрбиешінің бірлескен еңбегі ерекше рөл атқарады.

          Ертегі – бала тәрбиесіндегі ең көне әрі ең тиімді құралдардың бірі. Халық ауыз әдебиетінің бұл жанры арқылы бала қоршаған ортаны танып, жақсылық пен жамандықты ажыратуды үйренеді. Ертегі баланың тілін дамытып қана қоймай, оның ойлау қабілетіне, қиялына, эмоциялық сезіміне, мінез-құлқына да әсер етеді. Мектеп жасына дейінгі кезеңде ертегі тыңдау мен айту баланың танымдық белсенділігін арттырып, рухани дүниесін байытады.

Қазіргі таңда ертегілер тек тәрбиелік құрал ретінде ғана емес, психологиялық және логопедиялық жұмыстарда да кеңінен қолданылуда. Соның ішінде ертегі терапиясы мен артикулярлық ертегілер балалардың сөйлеу тілін дамытуда ерекше маңызға ие.

Баланың ақыл-ой дамуындағы танымдық ертегілердің рөлі

          Танымдық ертегілер – баланың ойлау қабілетін, есте сақтауын, зейінін және қиялын дамытатын ерекше жанр. Мұндай ертегілер арқылы бала табиғат құбылыстарын, жануарлар әлемін, адамдар арасындағы қарым-қатынасты түсінеді.

Ертегі тыңдаған бала:

• оқиғаны есте сақтауға; 
• кейіпкерлерді салыстыруға; 
• жақсы мен жаманды ажыратуға; 
• себеп-салдарлық байланысты түсінуге; 
• өз ойын еркін жеткізуге үйренеді. 

          Мысалы, «Мақта қыз бен мысық», «Бауырсақ», «Үйшік» сияқты ертегілер балалардың есте сақтау қабілетін арттырып, логикалық ойлауын дамытады. Кейіпкерлердің әрекеттерін талдау барысында бала дұрыс шешім қабылдауға үйренеді.

          Танымдық ертегілердің тағы бір маңызды ерекшелігі – баланың сөздік қорын байытуы. Ертегі тыңдау кезінде бала жаңа сөздерді естиді, олардың мағынасын түсінеді және күнделікті сөйлеуде қолдана бастайды. Сонымен қатар, ертегіні мазмұндау барысында баланың байланыстырып сөйлеу дағдысы қалыптасады.

          Баланың қиялы мен шығармашылығы да ертегі арқылы дамиды. Ол өзін ертегі кейіпкерлерінің орнына қойып, түрлі жағдайларды елестетеді. Бұл баланың шығармашылық қабілетінің дамуына ықпал етеді.

Ертегі терапиясы

          Ертегі терапиясы – баланың ішкі жан дүниесіне әсер ететін психологиялық әдіс. Бұл әдіс арқылы баланың қорқынышы, уайымы, сенімсіздігі азайып, эмоционалдық жағдайы жақсарады.

Мектеп жасына дейінгі балалар өз сезімдерін толық жеткізе алмайды. Сондықтан олар өз эмоцияларын көбіне ойын мен ертегі арқылы білдіреді. Ертегі терапиясы барысында бала кейіпкерлердің іс-әрекетін бақылап, өзін солармен салыстырады. Нәтижесінде өз мәселесін түсінуге және шешуге талпынады.

Ертегі терапиясының негізгі міндеттері:

• баланың психологиялық жай-күйін жақсарту; 
• қорқынышты жеңуге көмектесу; 
• өзіне деген сенімділікті арттыру; 
• қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру; 
• эмоцияны дұрыс жеткізуге үйрету. 

Мысалы, қараңғыдан қорқатын балаға батырлық туралы ертегілер айту тиімді. Ал достық туралы ертегілер балалардың бір-біріне қамқор болуына тәрбиелейді.

Ертегі терапиясында:

• ертегіні тыңдау; 
• сурет салу; 
• сахналау; 
• рөлдік ойындар ұйымдастыру кеңінен қолданылады. 

Бұл жұмыстар баланың еркін сөйлеуіне, өзін ашық ұстауына көмектеседі. Сонымен қатар, балада жағымды мінез-құлық қалыптасады.

Артикулярлық ертегілер – үйдегі логопед

Қазіргі кезде көптеген балаларда дыбысты дұрыс айтпау, сөйлеу кемшіліктері кездеседі. Осындай жағдайда артикулярлық ертегілердің маңызы зор. Артикулярлық ертегілер – тіл, ерін, жақ бұлшықеттерін жаттықтыруға арналған қызықты логопедиялық жаттығулар.

Балалар жаттығуды жай орындағаннан гөрі, ертегі түрінде қызығушылықпен қабылдайды. Мысалы, «Тіл орманға серуенге шықты», «Көңілді тіл» сияқты ертегілер арқылы бала түрлі артикуляциялық қимылдарды орындайды.

Артикулярлық ертегілердің пайдасы:

• сөйлеу мүшелерін дамытады; 
• дыбыстарды дұрыс айтуға үйретеді; 
• тілдің икемділігін арттырады; 
• тыныс алуын қалыптастырады; 
• баланың сөйлеуге қызығушылығын арттырады. 

Үй жағдайында ата-аналар балалармен күнделікті 5–10 минут артикуляциялық жаттығулар жасай алады. Мысалы:

• «Ат шабады» – тілді таңдайға соғу; 
• «Сағат» – тілді оңға-солға қозғалту; 
• «Тәтті тосап» – ерінді жалау; 
• «Кесе» – тілді кесе пішініне келтіру. 

Бұл жаттығулар ертегімен байланыстырылып айтылғанда бала тез қабылдайды әрі жалықпайды.

Ата-ананың жылы қарым-қатынасы мен қолдауы баланың сөйлеу тілінің дамуына үлкен әсер етеді. Сондықтан артикулярлық ертегілерді үйде жүйелі түрде қолдану тиімді нәтиже береді.

Қорытынды

Ертегі – баланың жан-жақты дамуына ықпал ететін маңызды құрал. Ол баланың ақыл-ойын дамытып, сөздік қорын байытады, қиялын ұштайды және адамгершілік қасиеттерін қалыптастырады. Танымдық ертегілер арқылы бала қоршаған ортаны таныса, ертегі терапиясы оның эмоционалдық жағдайын жақсартады. Ал артикулярлық ертегілер сөйлеу тілін дамытуда ерекше рөл атқарады.

Сондықтан балабақшада да, үй жағдайында да ертегіні тиімді пайдалану – бала тәрбиесіндегі маңызды бағыттардың бірі. Ертегі арқылы тәрбиеленген бала мейірімді, ізденімпаз, тіл байлығы дамыған тұлға болып қалыптасады.

Ата-аналар мен балалардың бірлескен демалысының ықтимал нысандары

          Баланың жан-жақты дамуы мен тәрбиесінде отбасының орны ерекше. Әсіресе ата-ана мен баланың бірге өткізген уақыты олардың арасындағы қарым-қатынасты нығайтып, өзара түсіністік пен сенімді қалыптастырады. Қазіргі таңда ата-аналардың жұмысбастылығы, телефон мен интернетке тәуелділік салдарынан балалармен сапалы уақыт өткізу азайып барады. Сондықтан отбасы мүшелерінің бірлескен демалысын ұйымдастыру – маңызды тәрбиелік міндеттердің бірі.

          Бірлескен демалыс барысында бала өзін еркін сезінеді, ата-анасымен жақындай түседі, жаңа әсер алып, денсаулығын нығайтады. Сонымен қатар мұндай демалыс түрлері баланың эмоционалдық, әлеуметтік және шығармашылық дамуына оң әсер етеді.

          Ата-ана мен бала арасындағы бірлескен демалыстың маңызы

          Бірлескен демалыс – ата-ана мен баланың бірге уақыт өткізіп, ортақ қызығушылықтар арқылы қарым-қатынасын дамытуы. Мұндай демалыс түрлері баланың тәрбиесіне үлкен ықпал етеді.

Бірлескен демалыстың балаға тигізетін пайдасы:

• Баланың көңіл-күйі жақсарады; 
• Ата-анаға деген сенімі артады; 
• Қарым-қатынас мәдениеті қалыптасады; 
• Шығармашылық қабілеті дамиды; 
• Қозғалыс белсенділігі артады; 
• Денсаулығы нығаяды; 
• Өзін қауіпсіз әрі бақытты сезінеді. 

          Баланың есінде көбінесе қымбат сыйлық емес, ата-анасымен бірге өткізген қызықты сәттері сақталады. Сондықтан әрбір отбасы бірлескен демалысқа көңіл бөлуі қажет.

          Ата-аналар мен балалардың бірлескен демалысының ықтимал нысандары

1. Табиғат аясындағы демалыс

Табиғатта демалу – балалар үшін ең пайдалы демалыстың бірі. Таза ауада серуендеу баланың денсаулығын нығайтып, шаршауын басады.

Табиғаттағы демалыс түрлері:

• Саябаққа серуендеу; 
• Тауға шығу; 
• Орманға немесе өзен жағасына бару; 
• Пикник ұйымдастыру; 
• Велосипед тебу; 
• Доп ойындарын ойнау. 

Табиғат аясында балалар қоршаған ортамен танысып, өсімдіктер мен жануарлар әлемі туралы білімдерін кеңейтеді.

2. Спорттық демалыс

Спорттық іс-шаралар баланың дене дамуына жақсы әсер етеді. Ата-анамен бірге жасалған спорттық әрекеттер баланың қызығушылығын арттырады.

Спорттық демалыс түрлері:

• Таңертеңгілік жаттығу; 
• Отбасылық эстафеталар; 
• Футбол, волейбол ойнау; 
• Коньки тебу; 
• Жүзуге бару; 
• Би билеу. 

Спорттық демалыс арқылы бала салауатты өмір салтына бейімделеді.

3. Шығармашылық демалыс

Шығармашылық жұмыстар балалардың қиялын дамытады және ата-анамен жақындасуына көмектеседі.

Шығармашылық демалысқа мыналар жатады:

• Сурет салу; 
• Қолөнер жасау; 
• Ермексазбен жұмыс; 
• Аппликация құрастыру; 
• Бірге ән айту; 
• Би билеу; 
• Театрландырылған ойындар ұйымдастыру. 

Мұндай жұмыстар барысында бала өзін еркін көрсетіп, шығармашылық қабілетін ашады.

4. Үй жағдайындағы отбасылық демалыс

Кей жағдайда үйде өткізілген уақыттың өзі бала үшін қызықты әрі пайдалы болуы мүмкін.

Үйдегі бірлескен демалыс түрлері:

• Үстел ойындарын ойнау; 
• Бірге кітап оқу; 
• Мультфильм көру және талқылау; 
• Ас дайындау; 
• Отбасылық кеш ұйымдастыру; 
• Ертегі құрастыру. 

Үйдегі жылы атмосфера балаға қуаныш сыйлап, отбасы мүшелерінің арасындағы байланысты күшейтеді.

5. Мәдени-танымдық демалыс

Баланың дүниетанымын кеңейту үшін мәдени орындарға барудың маңызы зор.

Мәдени демалыс түрлері:

• Театрға бару; 
• Мұражай аралау; 
• Кітапханаға бару; 
• Көрмелерге қатысу; 
• Балалар концертін тамашалау. 

Бұл демалыс түрлері балалардың эстетикалық талғамын қалыптастырып, мәдени ортаға бейімдейді.

Балабақша мен отбасының бірлескен жұмысы

Балабақшада ата-аналар мен балаларға арналған түрлі демалыс іс-шаралары ұйымдастырылады. Мұндай жұмыстар отбасы мен балабақша арасындағы байланысты нығайтады.

Балабақшада өткізілетін іс-шаралар:

• «Әкем, анам және мен» спорттық жарыстары; 
• Отбасылық мерекелер; 
• Шығармашылық көрмелер; 
• Табиғат аясындағы серуендер; 
• Би және ән байқаулары; 
• Ашық есік күндері. 

Осындай шаралар арқылы ата-аналар баласының жетістігін көріп, тәрбиелік жұмыстарға белсенді қатысады.

Қорытынды

Балалармен бірге ұйымдастырылған демалыс – отбасы тәрбиесінің маңызды бөлігі. Ата-ана мен баланың бірлескен әрекеті олардың арасындағы сүйіспеншілік пен сыйластықты арттырады. Бірге өткізілген уақыт бала үшін үлкен қуаныш пен ұмытылмас естелік болып қалады.

Сондықтан әрбір ата-ана баласына уақыт бөліп, бірге демалуды әдетке айналдыруы қажет. Өйткені бақытты отбасы – бақытты баланың кепілі.

          Отбасы – баланың алғашқы тәрбиелік ортасы. Бала дүниеге келген сәттен бастап ата-ананың мейірімі мен қамқорлығын сезініп өседі. Баланың мінез-құлқы, өзін ұстауы, қоршаған ортамен қарым-қатынасы көбінесе отбасы тәрбиесіне байланысты қалыптасады. Сондықтан отбасыдағы түсіністік, махаббат пен сыйластық – баланың бақытты өсуінің негізі.

          Қазіргі таңда көптеген ата-аналарды баланың тұйық болуы, қорқыныштары, тентектігі мен тәрбиесіне қатысты сұрақтар алаңдатады. Осындай мәселелерді дұрыс түсініп, баламен дұрыс қарым-қатынас орнату – отбасы бақытының басты қадамы.

«Отбасылық бақыт әліппесі»

• «Үні шықпайтын бала» 
• «Қорқыныштар – балалық шақ баспалдақтары» 
• «Кішкентай тентектер» 
• «Мен қандай анамын?» 
• Консультация, ұсыныс, тренинг 

«Үні шықпайтын бала»

          Кейбір балалар өте тыныш, көп сөйлемейді, өз ойын ашық жеткізе алмайды. Мұндай балаларды көбіне «тәртіпті», «жуас» деп қабылдайды. Алайда баланың тым үндемей жүруі оның ішкі жан дүниесінде алаңдаушылық немесе сенімсіздік бар екенін көрсетуі мүмкін.

Баланың тұйық болуының себептері:

• Отбасында баланың пікіріне мән берілмеуі; 
• Үнемі ұрысу, қатты сөйлеу; 
• Басқа балалармен салыстыру; 
• Қорқыныш пен сенімсіздік; 
• Баланың өзін еркін сезінбеуі. 

Ата-ана не істеуі керек?

• Баланы мұқият тыңдау; 
• Оның ойын бөлмей соңына дейін тыңдап үйрену; 
• Баланы жиі мақтау; 
• Сұрақ қойып, әңгімеге тарту; 
• Бірге уақыт өткізу. 

Бала өзін тыңдайтынын сезінсе, ол біртіндеп ашыла бастайды. Әр бала – жеке тұлға. Оның сезімі мен ойына құрметпен қарау өте маңызды.

«Қорқыныштар – балалық шақ баспалдақтары»

          Балалық шақта түрлі қорқыныштардың болуы – қалыпты жағдай. Кейбір балалар қараңғыдан, жалғыз қалудан, дәрігерден немесе қатты дауыстан қорқады. Бұл қорқыныштар баланың өсу кезеңіндегі табиғи құбылыс.

Балалардың жиі кездесетін қорқыныштары:

• Қараңғылықтан қорқу; 
• Жалғыз қалудан қорқу; 
• Жануарлардан қорқу; 
• Бейтаныс адамдардан қорқу; 
• Дәрігерден немесе ине салудан қорқу. 

Қорқынышты жеңуге көмектесу жолдары:

• Баланың қорқынышын жоққа шығармау; 
• «Қорықпа!» деп ұрыспау; 
• Ертегі терапиясын қолдану; 
• Құшақтап, сенімділік беру; 
• Бірге сурет салу немесе ойын арқылы сөйлесу. 

          Баланың қорқынышын түсіністікпен қабылдау оның психологиялық дамуына оң әсер етеді. Мейірім мен қолдау – кез келген қорқынышты жеңудің ең жақсы жолы.

«Кішкентай тентектер»

          Баланың қимылдап, жүгіріп, шулап ойнауы – оның табиғи дамуының белгісі. Кейде ата-аналар баланың белсенділігін тентектік деп қабылдайды. Негізінде бала ойын арқылы әлемді таниды.

Тентек баланың ерекшеліктері:

• Өте белсенді болады; 
• Көп сұрақ қояды; 
• Барлығына қызығушылық танытады; 
• Бір орында ұзақ отырмайды. 

Мұндай балалармен жұмыс:

• Баланы үнемі тыймау; 
• Қозғалыс ойындарын ұйымдастыру; 
• Шығармашылыққа баулу; 
• Артық энергиясын дұрыс бағыттау; 
• Сабырмен түсіндіру. 

Баланың тентектігі – оның энергиясының көптігі. Егер ата-ана дұрыс бағыт берсе, мұндай балалар өте алғыр әрі белсенді болып өседі.

«Мен қандай анамын?»

          Әр ана өз баласына ең жақсысын бергісі келеді. Бірақ кейде бала тәрбиесінде қателіктер де кездеседі. Сондықтан әр ана өзіне мынадай сұрақтар қойып отыруы керек:

• Мен баламды тыңдай аламын ба? 
• Баламды жиі мақтаймын ба? 
• Балаға жеткілікті уақыт бөлемін бе? 
• Балаға қатты сөйлемеймін бе? 
• Балам менімен сырласа ала ма? 

Жақсы ананың ерекшеліктері:

• Баласын жақсы көреді; 
• Қолдау көрсетеді; 
• Түсінуге тырысады; 
• Сабырлы болады; 
• Баласының пікірін сыйлайды. 

Баланың бақытты болуы үшін оған қымбат ойыншық емес, ата-ананың махаббаты мен көңілі қажет.

Ата-аналарға консультация

«Бала тәрбиесіндегі басты қағидалар»

1. Баланы басқа балалармен салыстырмаңыз; 
2. Балаға жылы сөздерді көбірек айтыңыз; 
3. Баланың көзінше ұрыспауға тырысыңыз; 
4. Балаға таңдау жасауға мүмкіндік беріңіз; 
5. Күн сайын балаңызбен сөйлесуге уақыт бөліңіз. 

Ата-аналарға ұсыныстар

• Балаңызды күніне кем дегенде 15-20 минут мұқият тыңдаңыз; 
• Отбасында жайлы психологиялық орта қалыптастырыңыз; 
• Баланың жетістігін байқап, мақтап отырыңыз; 
• Телефоннан гөрі балаға көбірек көңіл бөліңіз; 
• Бірге кітап оқып, ойын ойнаңыз. 

Тренинг

«Бақытты отбасы»

Мақсаты:

Ата-аналар мен балалар арасындағы қарым-қатынасты нығайту, жағымды эмоциялық орта қалыптастыру.

1-жаттығу: «Жылы сөз»

Ата-аналар баласына арнап жылы сөздер айтады.

2-жаттығу: «Мен баламды жақсы көремін, себебі…»

Әр ата-ана баласының жақсы қасиеттерін атап шығады.

3-жаттығу: «Құшақтау терапиясы»

Ата-ана мен бала бір-бірін құшақтап, жақсы тілектер айтады.

4-жаттығу: «Отбасы ағашы»

Қатысушылар қағазға отбасы ағашын салып, әр мүшенің жақсы қасиеттерін жазады.

Қорытынды

          Бала тәрбиесі – үлкен жауапкершілік. Әр бала ата-анасының махаббаты мен қолдауына мұқтаж. Баланы тыңдау, түсіну, қолдау көрсету – отбасы бақытын арттырады. Мейірімді, сабырлы және түсіністігі мол отбасыда өскен бала болашақта сенімді, бақытты тұлға болып қалыптасады.

Отбасындағы жылулық – баланың жарқын болашағының кепілі